Yardena Arazi nareszcie powraca na Eurowizję! Poznaj historię niezwykłej przepowiedni i posłuchaj „Ben Adam” w wersji jidysz!

Rok 1988 przynosi istotną zmianę formatu Kdam, głównie ze względu na zmniejszenie preselekcyjnego budżetu przez zarząd stacji IBA. Zrezygnowano z rywalizacji wykonawców, a w zamian za to wewnętrznie wskazano na reprezentantkę Yardenę Arazi, podkreślając tym samym jej dotychczasowe osiągnięcia i eurowizyjną determinację. Wokalistka śpiewała dla Izraela w 1976 roku w ramach formacji Chocolate, Menta, Mastik, współprowadziła Eurowizję 1979 i trzy razy startowała w selekcjach zajmując drugie (19821983) lub trzecie (1985) miejsce. W 1987 współprowadziła Kdam. Co ciekawe, hebrajska Wikipedia informuje, że w 1983 roku doszło do błędu przy liczeniu punktów jurorskich w selekcjach i to Yardena pokonała Ofrę Hazę jednym punktem. Wokalistka zrezygnowała jednak z walki o utracone zwycięstwo i tym samym IBA, utrzymując błędne wyniki, wysłała do Niemiec Ofrę.  Przez całe lata 80. media izraelskie często porównywały Hazę i Arazi, wywołując u wokalistek rywalizację. Biografia Yardeny wskazuje też na fakt, że to ona miała reprezentować Izrael w 1984 roku z piosenką „Balalaika”. Jak już wspominałem w odcinku poświęconym tej Eurowizji, faktycznie utwór pisany był dla Arazi, ale ona go odrzuciła i tym samym w historii konkursu to Ilanit była wokalistką, która nie pojechała na konkurs z powodu święta narodowego.

Wybór piosenki dla Yardeny odbył się w ramach specjalnego programu telewizyjnego emitowanego 27 marca ze studia IBA w Jerozolimie. Prowadzącą była Rivka Michaeli, a reprezentantka zaśpiewała cztery utwory. Najlepszy z nich wybrali jurorzy (cztery komisje regionalne). 48 punktów (maksymalne noty z wszystkich regionów) zdobyła piosenka „Ben Adam (Człowiek)” pokonując „Hi rokedet” (poniżej) różnicą ośmiu punktów. Trzecie miejsce (31 pkt) miał utwór „Karov layam„, a czwarte „Kmo bahatchala” (29 punktów). „Ben Adam” to kompozycja mało znanego wtedy Borisa Dimitshteina do słów Ehuda Manora. Utwór był, według bukmacherów, jednym z faworytów do wygrania Eurowizji, a sama Yardena cieszyła się w swoim kraju ogromną popularnością, więc jej udział w konkursie (pomimo wyboru wewnętrznego) spotkał się z silnym poparciem społecznym. Piosenka doczekała się angielskiej wersji pt. „Son of man„.

Z udziałem Yardeny w Eurowizji 1988 wiąże się niesamowita historia. Jeszcze przed konkursem wokalistka udała się do astrologa, który powiedział, że piosenka z numerem 9 wygra Eurowizję. Piosenkarka od lat była zależna od wszelkiego rodzaju wróżb, przepowiednii i numerologii, często na tej podstawie podejmując różne decyzje życiowe. Izrael miał wylosowaną dziewiątą pozycję startową, jednak doszło do nieoczekiwanych komplikacji. Cypr bardzo późno zdecydował o swoim utworze na Eurowizję i okazało się, że z powodu złamania reguł (piosenka była wcześniej obecna w selekcjach 1984 czego chyba nikt nie zauważył) nie ma już możliwości rozwiązania alternatywnego i nadawca CyBC musiał się wycofać. Jako że miał drugi numer startowy, wszystkie kraje przesunęły się w kolejności i Yardena nie śpiewała już dziewiąta, a ósma. Dziewiate miejsce przypadło Celine Dion ze Szwajcarii i okazało się, że przepowiednia się sprawdziła!

Yardena miała na scenie spore wsparcie. W chórku wystąpili Re’uven Gvitrz i Shmulik Bilu z Milk & Honey (zwycięzcy Eurowizji 1979) oraz jej koleżanka z konkursu w 1976 – Lea Lupatin. Nie były to jedyne powroty w tym roku, a na wystawienie sprawdzonych reprezentantów zdecydowały się też Dania, Finlandia, Portugalia, Szwecja i Turcja. Izrael wystąpił pomiędzy Holandią a Szwajcarią, zdobył 85 punktów i 7. miejsce na 21 państw. Dwa punkty więcej miała Jugosławia, a 6 mniej Irlandia. 10 punktów Yardena dostała od Szwajcarii, Belgii, Francji i Portugalii, 6 od Islandii, Finlandii i Hiszpanii, ale cztery kraje nie dały jej żadnych punktów. Jury z Izraela 12 punktów dało Jugosławii, 10 Wielkiej Brytanii, a 8 Turcji. Celine dostała z Jerozolimy tylko 4 punkty. Wyniki głosowania prezentował Yitzhak Shim’oni, dyrygentem był Eldad Shrem, a komentatorem radiowym Yigal Ravid.

W 2010 roku wokalista Yoni Eliat nagrał „Ben Adam” w języku jidisz pt. „Der Mentsch„. Sama Yardena nagrywała nowe płyty, a jej muzyka docierała daleko poza granice Izraela (np. do USA, Rosji i Japonii). Pod koniec lat 90. zaczęła bardziej skupiać się na telewizji niż muzyce, ale nie zaniedbywała swoich słuchaczy i nadal cieszyła się ogromną sławą i zainteresowaniem mediów, za co dostała nawet nagrody (za największą ilość okładek pism w danym roku). Prestiżowych, muzycznych wyróżnień również jej nie skąpiono. W 2013 roku została „Wokalistką roku”. Warto wspomnieć, że publika chciała zobaczyć Yardenę Arazi jako prowadzącą ESC 1999 w Jerozolimie, jednak wokalistka odrzuciła tę ofertę. W 2007 roku weszła w skład komisji, która wybrała grupę Teapacks na reprezentanta Izraela w Helsinkach. Nadal aktywna muzycznie piosenkarka ma aktualnie 66 lat.

Reklamy