Turkowizja powraca! Jak wyglądały trzy poprzednie edycje i kto je wygrywał? Sprawdź ciekawostki o konkursie

Wraz z odnowieniem konkursu Turkowizji w 2020 roku i pojawieniem się pierwszej polskiej reprezentantki pora przypomnieć sobie jak wyglądały trzy poprzednie edycje tego widowiska. Idea Turkvizyon powstała w 2013 roku, trochę jako odpowiedź na Eurowizję, z której Turcja 🇹🇷 się wycofała, ale głównie po to by promować muzykę i kulturę turecką, języki z rodziny turkijskich oraz budować wspólnotę narodów tureckich rozsianych po wielu krajach Eurazji i nie tylko. W konkursie uczestniczą zarówno telewizje publiczne lub prywatne oraz organizacje kulturalne, które decydują jakiego reprezentanta wybrać. Część nadawców telewizyjnych traktowało konkurs na tyle poważnie, że organizowane są tam preselekcje narodowe. Aktualną zasadą jest śpiewanie w języku tureckim lub z rodziny turkijskich, ale były od tej reguły wyjątki. Format zmieniał się na przestrzeni lat co roku, zależnie od ilości startujących uczestników. Do tej pory o wynikach decydują tylko jurorzy, członkowie ekip poszczególnych delegacji.

Zapis finału Turkowizji 2013

Półfinał 2013: Osobliwe brzmienia i nietypowi uczestnicy

Pierwsza edycja odbyła się w dniach 19-21 grudnia 2013 w tureckim mieście Eskişehir, a organizatorem był nadawca publiczny TRT. Show zorganizowano na terenie Anadolu Üniversitesi BESYO Spor Salonu, a wśród prowadzących byli m.in. popularna dziennikarka Ece Vahapoğlu czy znany aktor Engin Hepileri. Do rywalizacji przystąpiło 24 reprezentantów, śpiewających zarówno dla krajów niepodległych (np. Azerbejdżan 🇦🇿, Bośnia i Hercegowina 🇧🇦, Gruzja 🇬🇪, Kazachstan 🇰🇿, Macedonia Północna 🇲🇰 czy Uzbekistan 🇺🇿), państw nieuznawanych (Kosowo 🇽🇰 czy Cypr Północny) jak i regionów w których żyją przedstawiciele narodów turkijskich (Ałtaj, Baszkiria, Gagauzia, Kemerowo, Tatarstan czy specyficzny twór dwóch republik rosyjskich startujących jako jedno: Kabardo-Bałkaria i Karaczajo-Czerkiesja 🇷🇺). Konkurs transmitował szereg telewizji publicznych, prywatnych i regionalnych, m.in. bośniacki Hayat, azerskie ATV, kosowskie RTK, macedońskie MRT 2 czy rosyjskie TMV. 19 grudnia odbył się półfinał, w którym wystartowały wszystkie propozycje muzyczne, a jurorzy decydowali o 12 reprezentantach, którzy awansowali do finału. Usłyszeliśmy piosenki w wielu różnych językach (chociaż dla naszego ucha mogą one brzmień niemal identycznie) np. ałtajski, azerski, turecki, krymsko-tatarski, Turkmenów irackich, kirgiski, tatarski czy jakucki. Osobliwością była Bośnia, która miała utwór w języku słowiańskim – bośniackim. Wielu wykonawców postawiło na bardzo tradycyjne brzmienia, wręcz zupełnie niepasujące do konkursu z muzyką rozrywkową. Ciekawostką był m.in. występ reprezentantki Kemerowa, która wydawała z siebie dźwięki imitujące różne zwierzęta zamieszkujące ten region Rosji.

Finał 2013: Azerbejdżan triumfuje

Do finału przeszły głównie państwa niepodległe (8 na 12 uczestników). W finale (21 grudnia) jurorzy znów oddawali swoje głosy (dokładnego formatu głosowania jednak nie poznaliśmy), a zwycięzcą okazał się Farid Hasanov 🇦🇿 z piosenką „Yaşa”. Stylizowany trochę na Erica Saade Farid przygotował efektowny występ do dość szybkiej, chociaż nieco chaotycznej piosenki w języku azerskich. Młody piosenkarz zdobył 210 punktów. Pięć punktów mniej miała Białorusinka Gunesh (weteranka selekcji do Eurowizji) z balladą „Son Hatıralar”, a trzecie miejsce zajęła reprezentantka Ukrainy 🇺🇦 – Fazile Ibrahimova z piosenką „Elmalım” w języku krymsko-tatarskim. Top5 uzupełniły piosenki z Tatarstanu i Ałtaju, a ostatnie miejsce w finale zajęło Kosowo 🇽🇰. Farid Hasanov urodził się w 1992 roku, a na początku 2013 próbował swoich sił w selekcjach do Eurowizji. W talent-show „Milli Seçim Turu” nie udało mu się jednak awansować – w swojej rundzie zajął 4. miejsce na dziewięciu uczestników. Co ciekawe, startował w tym samym odcinku co późniejszy zwycięzca preselekcji – Farid Mammadov. Zwycięzca Turkowizji po konkursie długo milczał, ale w ostatnich latach się uaktywnił, wypuszczając nowe utwory.

Półfinał 2014: Błędy przy liczeniu głosów

Druga edycja Turkowizji przygotowana została w dniach 19-21 listopada 2014 w stolicy Tatarstanu 🇷🇺 – Kazaniu, na terenie okazałej TatNeft Arena. Ponieważ konkurs odbywał się w Rosji, pojawili się też rosyjskojęzyczni prezenterzy i konkurs prowadzony był w dwóch językach. Prezenterem był m.in. lubiany Arten Shalimov (na zdj.), z kolei Eldar Gasimov 🇦🇿 (ESC 2011) zaśpiewał jako gość specjalny. Realizacji show podjęła się stacja Maydan i przyznać trzeba, że zrobiła to z rozmachem. W półfinale startowało tym razem 25 utworów, a do finału weszło 15 najlepszych. Zadebiutowały m.in. Albania 🇦🇱, Bułgaria 🇧🇬, Iran 🇮🇷, a nawet Niemcy 🇩🇪. Pojawiła się też … Moskwa! Pomimo dobrego wyniku z konkursu zrezygnowała Białoruś, a reprezentantki Cypru Północnego nie wpuszczono do Rosji, bo podróżowała na nieuznawanym przez władze federacji paszporcie. Tym razem poznaliśmy dokładne wyniki głosowania jury w półfinale i finale. Pierwszą rundę wygrali gospodarze – Tatarstan, za sprawą dopracowanego występu do folkowej piosenki „Atlar caba” w wykonaniu Aydara Suleymanova. Druga była Turcja 🇹🇷 z Funda Kılıç, a trzecia przedstawicielka Kazachstanu 🇰🇿 Zhanar Dugalova. Ostatnie miejsce zajął duet z Gruzji. Po półfinale odkryto, że juror turecki bardzo nisko ocenił praktycznie wszystkie piosenki konkurencji co wywołało niemałą konsternację. Z kolei Turkmenistan 🇹🇲 pięć punktów przyznał … sobie. Niestety, Tatarzy nie dali radę wszystkiego upilnować.

Finał 2014: Zemsta na Turcji, wygrywa Kazachstan

Chociaż gospodarze liczyli na sukces, to jednak w finale triumfował Kazachstan 🇰🇿 z Zhanar Dugalovą i nowoczesnym utworem „Izin kórem”, któremu towarzyszył taniec z chustą smaganą wiatrem. Wokalistka zdobyła 225 punktów i 24 punkty przewagi nad Tatarstanem. Trzecia była Baszkiria z zespołem Zaman (na zdj.) i piosenką „Kubair”. Do top5 weszli też Kirgistan 🇰🇬 z przebojowym „Seze bil” oraz mocno osadzony w tradycji utwór „Shikga-Shigka bilerzik” debiutującego Turkmenistanu 🇹🇲. Komisja zemściła się na niesprawiedliwym Turku i piosenkę „Hoppa” Turcji 🇹🇷 umieściło na ostatnim, 15. miejscu ze 128 punktami. W finale Uzbekistan 🇺🇿 wszystkim piosenkom dał 10 punktów, z kolei jurorzy z Iranu 🇮🇷 i Niemiec 🇩🇪 nikomu nie dali najwyższej noty. Zhanar Dugalova urodziła się w 1987 roku, a w 2013 weszła w skład popularnego trio KeshYou z którym nagrała parę przebojów. Trio startowało w selekcjach Kazachstanu do Turkowizji 2013 jednak zajęło tylko 4. miejsce, co było sporym zaskoczeniem. Znacznie popularniejsza od pozostałych dziewcząt Zhanar opuściła zespół w 2014 by skupić się na karierze solowej. Zwycięstwo w Kazaniu sprawiło, że została narodową bohaterką Kazachów. Trzy lata później wokalistka po raz pierwszy wyraziła chęć reprezentowania kraju na Eurowizji, jednak nie jest do do tej pory możliwe. Angażuje się jednak w selekcje kraju do Eurowizji Junior w roli jurorki.

Finał 2015: Kryzys dyplomatyczny w tle konkursu

Turkowizja zaczęła się sypać w 2015 roku. Chociaż spodziewano się rekordu uczestników, konflikt dyplomatyczny Turcji 🇹🇷 i Rosji 🇷🇺 z powodu zestrzelenia przez Turków rosyjskiego Su-24 doprowadził do kryzysu i wycofania wszystkich republik i regionów Federacji Rosyjskiej z imprezy, nawet jeśli wybrane już były piosenki na konkurs. Łącznie udało się skompletować tylko 21 uczestników (w tym m.in. debiutujące Serbię 🇷🇸 i Syrię 🇸🇾) i zrezygnowano z półfinału. Finał odbył się 19 grudnia w Stambule 🇹🇷 na terenie Yahya Kemal Beyatli Cultural Centre, a prowadzącymi byli Erkin Turynhan i Aydion Nurdinov. Realizacją zajęła się stacja muzyczna TMB, która jednak nie sprawdziła się w tej roli. Scenariusz był chaotyczny, doszło do wielu błędów technicznych (niedziałające mikrofony, niepoprawne podpisy, pocztówki ucinane w połowie), a praca kamer pozostawiała wiele do życzenia. Triumfatorem okazała się Jiideş İdirisova z Kirgistanu 🇰🇬, nazywana „lokalną Ruslaną”. Zaśpiewała utwór „Kim bilet” prezentując też skomplikowaną choreografię. Zebrała 194 punkty i 9 głosami pokonała znaną formację Orda z Kazachstanu 🇰🇿. Trzeci był Görkem Durmaz z Turcji 🇹🇷. W top5 znalazły się też Macedonia 🇲🇰 oraz Syria 🇸🇾, a ostatni był Uzbekistan 🇺🇿. Co ciekawe, tylko jeden punkt różnicy wystąpił w rankingu pomiędzy Kosowem 🇽🇰 a Serbią 🇷🇸, które w Eurowizji nie mogłyby startować w jednym konkursie. Poza Grand Prix przyznano też nagrody dodatkowe „Peace Prize” dostał reprezentant Iraku 🇮🇶, „Friendly Prize” trafił do Syrii 🇸🇾, a „Special Jury Awards” dla Niemiec 🇩🇪.

Turkowizja powraca w grudniu 2020

Jiideş urodziła się w 1985 roku, a popularność zdobyła w talent-show „Made in KG” gdzie dotarła do finału. Później udzielała się w różnych zespołach, a karierę solową zaczęła w 2014 roku. Po zwycięstwie w Stambule mówiła, że jest to sukces całego narodu, jej bliskich i tych, którzy ją wspierali. W 2016 zaśpiewała hymn World Nomad Games, a dwa lata później wystartowała w konkursie „Star of Asia” w Ałmatach. Do tej pory trzy Turkowizje wygrywały tylko kraje niepodległe. Jak będzie w tym roku i jak wyglądać będzie konkurs w formule online? Wiemy, że do 15 listopada chętni wykonawcy muszą nagrać swój występ przy użyciu Green Box, co oznacza, że organizatorzy będą dodawać specjalne tło do takich występów. Jak to wszystko wypali, jak sprawdzi się nowy system głosowania i czy TMB tym razem lepiej zorganizuje imprezę? Przekonamy się już w grudniu! Warto śledzić konkurs, bo można znaleźć sporo ciekawych muzycznych perełek, a także poznać niespotykane wcześniej brzmienia, języki czy artystów.

Posłuchaj utworów Turkowizji dostępnych na Spotify:

Zapis finału Turkowizji 2014
Interval Act 2015 – Zhanar Dugalova

Źródło: Wikipedia, inf. własne, Turkvizyon.tv, fot.: Instagram

%d blogerów lubi to: