Poznaj fascynującą historię pierwszego nieeuropejskiego kraju, który uczestniczył w Eurowizji! Kto doprowadził do debiutu Izraela? Kto był pierwszym reprezentantem i jak udział tego kraju zmienił organizację całego konkursu? Oto pierwszy odcinek nowego cyklu historycznego! 

Praktycznie cała historia Izraela na Eurowizji wiąże się z Israel Broadcasting Authority (IBA) czyli Rashut HaShidur (po hebrajsku). Nadawca działał od 1948 do maja 2017, kiedy to został oficjalnie zamknięty i zastąpiony przez IPBC (KAN). Na początku było oczywiście radio – Kol Yisrael, które nadawać zaczęło 14 marca 1948 roku. W 1951 roku nazwa radia zmieniona została na Israel Broadcasting Service. Telewizja ruszyła 2 maja 1968 roku, a w pełnym kolorze nadawała dopiero od 1983 roku, jednak niektóre transmisje już wcześniej pokazywano w kolorze, jak np. Eurowizję 1979 czy wizytę prezydenta Egiptu w Izraelu. IBA otrzymała status aktywnego członka Europejskiej Unii Nadawców już w 1957 roku, co oznaczało, że miała prawo do startu już podczas trzeciej w historii Eurowizji. Zadebiutowała jednak znacznie później. Decyzja Zgromadzenia Ogólnego EBU o przyjęciu Izraela spotkała się z ostrą krytyką państw arabskich i doprowadziła do odejścia z organizacji telewizji Egiptu oraz Syrii. Na zdjęciu poniżej: była siedziba stacji IBA w Jerozolimie.

1018316866

Telewizja izraelska po raz pierwszy emitowała Konkurs Piosenki Eurowizji w 1972 roku (chociaż niektóre źródła podają, że transmisje były już obecne od 1968 roku), jednak podobnie jak Islandia zrobiła to z parodniowym opóźnieniem względem transmisji. Jak to później miała w zwyczaju, przebieg konkursu pozbawiony był komentarza w języku hebrajskim. Warto podkreślić, że Eurowizja w Edynburgu była pierwszą, która trafiła też do krajów Azji takich jak Japonia, Tajlandia czy Filipiny. Pokazanie Eurowizji przez IBA oznaczało, że Izrael miał prawo do debiutu w następnym roku i tak też się stało. Tym samym Izrael był pierwszym nieeuropejskim krajem, który wystartował w konkursie. Planom debiutu nie przeszkodziły nawet tragiczne wydarzenia z sierpnia 1972, kiedy to w Monachium doszło do masakry podczas letnich igrzysk olimpijskich. Członkowie organizacji „Czarny Wrzesień” z Palestyny zabili 11 izraelskich sportowców i trenerów. W odpowiedzi Izrael przeprowadził operacje „Wiosna Młodości” oraz „Gniew Boży” czyli naloty lotnicze na cele arabskie co doprowadziło m.in. do zabójstwa Palestyńczyków podejrzanych o zamach w Monachium.

Ze względu na wydarzenia z Monachium i debiut Izraela podczas Eurowizji w Luksemburgu wprowadzono niezwykle restrykcyjne przepisy bezpieczeństwa i ochronę. Wiązało się to też z groźbami zamachu terrorystycznego w miejscu organizacji Eurowizji 1973, który miał być skierowany w pierwszego reprezentanta Izraela. Chociaż sytuacja była poważna, nie zabrakło jednak humoru, zwłaszcza tego „czarnego”, w wykonaniu m.in. Terry’ego Wogana, który informował widzów BBC, że publika w Grand Theatre była uprzedzona o tym, by nie wstawać do aplauzu, gdyż każdy nagły ruch mógł się zakończyć reakcją ochroniarzy. Po raz pierwszy w historii wejścia do obiektu w którym rozgrywał się konkurs chronili uzbrojeni ochroniarze, z kolei delegacja Izraela miała swoich własnych bodyguardów przez cały czas pobytu w Luksemburgu. Izrael był jedynym krajem, który debiutował podczas Eurowizji 1973.

230px-eurovision_song_contest_1973_logo

Pierwszą reprezentantką Izraela została Hanna Dresner-Tzakh, znana pod pseudonimem scenicznym Ilanit. Urodziła się w 1947 roku w Tel-Awiwie, w ówczesnym Brytyjskim Mandacie Palestyny. Aktualnie ma 70 lat. Jej rodzice dotarli do Tel-Awiwu z Polski, a gdy wokalistka miała 5 lat z całą rodziną przeprowadziła się do Brazylii. W 1960 wróciła do Izraela, gdzie dwa lata później jej talent został odkryty przez organizację WIZO. Z inicjatywy jej późniejszego męża – Shlomo Zacha – powstało trio Gidi, Zach and Hanna, później zmienione na duet Ilan & Ilanit. W 1966 roku wydano ich pierwszy album, a piosenki z płyty stały się hitami. Debiutancki utwór Ilanit wydała w 1968, a rok później uczestniczyła w krajowym festiwalu piosenki – chociaż go nie wygrała, jej piosenka stała się przebojem. Co ciekawe, na początku lat 70. roku Ilanit otrzymała ofertę by reprezentować Niemcy w Eurowizji. Nie zgodziła się, chociaż wcześniej wielokrotnie śpiewała dla różnych państw na festiwalach i konkursach muzycznych.

Ilanit praktycznie sama wprosiła się na Eurowizję. Wraz ze swoim mężem przez przypadek odkryła, że IBA ma prawo do udziału w konkursie ze względu na status aktywnego członka EBU. W związku z tym skontaktowano się z telewizją i zaoferowano reprezentowanie Izraela już w 1972 roku. Telewizja IBA zgodziła się na taki pomysł, jednak nie zdążyła dołączyć do stawki konkursu w Edyndurbu. Debiut i udział Ilanit przełożono więc na 1973. Ciekawe, czy bez ingerencji Ilanit Izrael tak szybko zadebiutowałby w Eurowizji? Wokalistka wybrana została wewnętrznie, a jej utworem było „Ey Sham” czyli „Gdzieś”. Piosenka w języku hebrajskim skomponowana została przez Nurit Hirsh, która została też drugą w historii dyrygentką na Eurowizji. Pierwszą była Szwedka Monica Dominique występująca w tym samym konkursie, tylko że nieco wcześniej w ramach stawki. Tekst utworu napisał Ehud Manor, twórca słów do wielu izraelskich piosenek eurowizyjnych. Tekściarz zmarł w 2005 roku.

Izrael wystartował w Eurowizji 1973 jako ostatni, 17. kraj w stawce. Przed Ilanit występowała reprezentantka Francji, Martine Clemenceau. „Ey Sham” zdobyło w głosowaniu jurorów 97 punktów co dało wysokie, 4. miejsce. Trzy punkty mniej miała Szwecja, a 26 więcej Wielka Brytania z Cliffem Richardem. W 1973 roku nie obowiązywał jeszcze system głosowania znany nam obecnie. Najwięcej punktów dała Ilanit komisja z Luksemburga, czyli kraju gospodarzy – 8 punktów. Po siedem przyznały Niemcy, Monako, Jugosławia, Włochy i Irlandia, po sześć Finlandia, Belgia, Szwajcaria, Szwecja i Holandia, po pięć Portugalia, Norwegia, Wielka Brytania i Francja, a najmniej – 4 punkty – dała Hiszpania. Jury z Izraela najwyższą swoją notę (9 punktów) dało Norwegii i Wielkiej Brytanii, 8 punktów otrzymały Hiszpania i zwycięski Luksemburg. Najmniej, bo tylko 2 punkty, Izrael dał Belgii i Francji. Konkurs transmitowany był na terenie Izraela zarówno przez radio jak i telewizję, jednak znów bez komentatora.

Utwór „Ey Sham” trafił na drugi album Ilanit wydany w 1973 roku, a zapewne ze względu na swój świetny wynik w Luksemburgu, wokalistka została uznana w Izraelu „Artystką roku”. Ilanit powróci na Eurowizję cztery lata później, więc jeszcze pojawi się w cyklu historycznym.

 

Reklamy