Zwycięstwo Ukrainy, sukces Polski [Komentarz autora]

Za nami emocjonujący finał Eurowizji 2016, a fani i dziennikarze wracają już do swoich krajów. Dla osób pracujących w Centrum Prasowym oraz dla wielu miłośników Eurowizji zaczął się właśnie Nowy Rok i teraz z utęsknieniem czekamy na kolejny maj, by przeżyć to wszystko jeszcze raz, w nowym miejscu, z nowymi wrażeniami i w towarzystwie miłośników show takich jak my. Na Dzienniku Eurowizyjnym już wkrótce rozpocznie się seria artykułów poświęconych analizie głosowań w półfinałach i finale konkursu, przyjrzymy się także statystykom wszystkich startujących państw. Nie zabraknie oczywiście aktualnych wiadomości, będę uważnie przyglądać się przygotowaniom Ukrainy do organizacji Eurowizji 2017. Przypomnę, że konkurs ma zostać zorganizowany w dniach 16-20 maja 2017. Na razie nie wiadomo gdzie to będzie, ale najsensowniejszym rozwiązaniem byłby Kijów, miasto-gospodarz konkursu z 2005 roku.

Jak już pisałem wcześniej, zwycięstwo któregokolwiek z faworytów może być komentowane w kontekście innym niż muzyczny – i tak właśnie się stało. Triumfatorką finału została Jamala z Ukrainy (urodzona w Kirgistanie), która wykonała utwór „1944”. Wokalistka we wspaniałym stylu wygrała preselekcje narodowe organizowane na początku tego roku przez dwóch nadawców telewizyjnych Ukrainy. Przed półfinałem ESC 2016 wzrosły jej szanse na zwycięstwo, gdyż Jamala zachwyciła obserwatorów na próbie. Nie wygrała jednak półfinału, oddając pozycję lidera Australii. Dami Im otrzymała 330 punktów, Jamala 287 punktów. Australia wygrała głosowanie jurorów (zdobywając 188 punktów, o 53 mniej od Ukrainy), z kolei nasi wschodni sąsiedzi wygrali televoting (152 punkty, o 10 więcej od Australii).

Już jakiś czas temu fani spodziewali się, że gust jurorów i widzów może nie być spójny, a zwycięzcą okaże się ktoś trzeci. Typowano, że jury postawi na Ukrainę, Rosja wygra televoting, ale ostatecznie konkurs wygra Australia, która zajmie w dwóch głosowaniach drugie miejsce. Stało się nieco inaczej, ale tok myślenia podobny. Okazało się, że to jamala była tym „trzecim”, bo Australia rozgromiła Europę w głosowaniu jury zdobywając aż 320 punktów czyli o 109 więcej od Ukrainy. Rosja spodziewanie wygrała televoting, zajmując jednak niskie miejsce u jury (piąte). Australia w głosowaniu widzów była czwarta. Ukraina zajęła drugie miejsce zarówno u jury jak i w głosowaniu publiczności, tym samym uzbierała łącznie 534 punkty i wygrała, zostawiając Australię na drugim miejscu (511 punktów) i Rosję na trzecim (491 punktów). Ze względu na sposób podawania punktów, Australia pożegnała się z wygraną wcześniej niż Rosja, w związku z tym Szwedom udało się niejako przenieść konflikt Ukrainy i Rosji na ekrany telewizorów, bo to te dwa kraje najdłużej czekały na swoje wyniki.

Spór Ukrainy i Rosji o Krym ciągnie się już od dłuższego czasu i ma przełożenie na Eurowizję. Rosja od 2013 roku zaczęła się „wybielać” wysyłając piosenki o pokoju, z kolei przedstawiciele Ukrainy głośno mówili o tym, jakie zagrożenie czyha na ich kraj (temat często pojawiał się w 2014 roku), a w 2015 zrezygnowali z udziału w Eurowizji ze względu na sytuację polityczną, która doprowadziła do problemów finansowych. Powrócili w tym roku z utworem „1944” wykonanym przez Tatarkę Krymską urodzoną w Kirgistanie. Utwór jest osobistym wspomnieniem tragicznej historii przodków Jamali, którzy byli deportowani przez władze stalinowskie w 1944. Wybór takiej właśnie piosenki na Eurowizję spotkał się ze sporymi kontrowersjami, a Rosjanie starali się za wszelką cenę doprowadzić do dyskwalifikacji utworu ze względu na jego polityczny charakter. Europejska Unia Nadawców postawiła się jednak po stronie Ukraińców twierdząc, że jest to piosenka „historyczna”, a nie „polityczna”. Nie zostało to jednak zrozumiane przez wielu fanów, którzy do tej pory krytykują Ukrainę za poruszanie tematu krymskiego na ESC, zwłaszcza, że jest to nadal temat aktualny. Chociaż utwór „1944” nie traktuje o współczesnych wydarzeniach i aneksji Krymu przez Rosję, to jednak należy się w nim doszukiwać pewnych odwołań do tego, co dzieje się teraz w tym regionie. Mówią o tym zresztą media, nie tylko polskie.

Jamala odbierając statuetkę apelowała o pokój na świecie. Fani mają nadzieję, że Eurowizja 2017 na Ukrainie nie będzie opierać się na politycznych rozgrywkach i nie będzie przesiąknięta patetycznymi sloganami prezentującymi Ukraińców jako ofiary rosyjskiej agresji. Niestety, w ukraińskim internecie już pojawiają się sugestie, by konkurs zorganizować na terenie Krymu lub w mieście niedaleko półwyspu. Europejska Unia Nadawców zapewne się na to nie zgodzi. Organizatorzy ESC 2017 powinni zająć się też bardzo ważnym problemem pracy jurorów podczas oceny utworów w półfinałach i finale. Tegoroczne głosowanie komisji pokazało wiele niepokojących zachowań, a na bazie rozdania punktowego fani bardzo szybko oskarżyli m.in. Maltę o kupowanie głosów. Skandalem zakończyła się też rosyjska „transmisja” z głosowania jurorów, pokazująca, że praca komisji wygląda całkowicie inaczej, niż prezentuje to EBU, członkowie nie skupiają się na piosenkach i występach, ustalają punkty „na chybił trafił” czy kierując się osobistymi względami. Jak poprawić działanie jury? Może należałoby dodać więcej osób do komisji lokalnych, może trzeba ustalić dokładne zasady oceniania oraz samej pracy (np. kontrolować dostęp do telefonów komórkowych). Zmiany muszą być wprowadzone, ponieważ po wczorajszym finale mnóstwo fanów zaczyna tęsknić za samodzielnym głosowaniem widzów, nie pamiętając jednak, jak krzywdzące (i nudne) były to rozdania.

Rezultat uzyskany przez Michała Szpaka można uznać za sukces, ale w dużej mierze jest to zasługa Polonii rozsianej po całej Europie. Wokalista bardzo poprawnie wykonał utwór „Color of your life” i włożył w ten występ całe swoje serce, niestety nie został doceniony przez jury, prawdopodobnie ze względu na to, że kompozycja jest po prostu staromodna (wielu fanów uważa to za atut, ale widocznie jury było innego zdania), a po tegorocznych rozdaniach widać, że komisje punktują utwory nowoczesne, hitowe czy oryginalne. Polska, tak samo jak i Serbia, postawiły na dobrych wokalistów i klasyczne piosenki – niestety to za mało. Ósme miejsce to spory sukces Polski, jednak pozostaje niedosyt po głosowaniu jury, które umieściło „Color of your life” na przedostatnim miejscu z marnym rezultatem punktowym uzyskanym przy pomocy dość „dziwnych” państw jak Azerbejdżan czy Czarnogóra. Trzecie miejsce Polaka w televotingu pokazuje to, co wiedzieliśmy już w 2014 i 2015 roku – wysyłając przebój („My Słowianie”) czy znaną piosenkarkę (Monikę Kuszyńską) jesteśmy w stanie zdobyć wsparcie Polonii, która np. w latach 2008-2011 nie kwapiła się do głosowania na rodaków, bo ich nie znała (jak i wielu ludzi w samej Polsce). Naszych rodaków jest w Europie mnóstwo i warto to wykorzystać.

Spodziewanie Polska zyskała na zmianie zasad głosowania i zliczania punktów. W latach 2014-2015 byliśmy poszkodowani ze względu na wyciągane średnie z ocen widzów i jurorów, a że naszą „specjalnością” jest ostatnio szczytowanie u widzów i szorowanie dna rankingu jurorskiego, to po uśrednieniu dawało nam to miejsce poza top10, co oznacza, że nie mieliśmy z danego kraju punktów. Teraz liczą się rankingi top10 jury i widzów, więc nawet jeśli zyskamy 12 punktów od widzów i 0 od jury, to po połączeniu tych dwóch członów zawsze jakieś noty nam się trafią i wzbogacą nasze konto. Tegoroczna reprezentacja miała więc sporo szczęścia, dzięki czemu „niedzielni” widzowie Eurowizji (tacy, którzy najczęściej biorą udział w głosowaniu, ale nie interesują się konkursem i nie analizują tego tak jak ja czy czytelnicy Dziennika Eurowizyjnego) mogą cieszyć się z trzeciego najwyższego rezultatu Polski w historii.

Pora jednak postawić sobie bardziej ambitny cel. Od czasu powrotu w 2014 jesteśmy w stanie bez problemu uzyskać awans do finału, więc znalezienie się w czołowej dziesiątce półfinału nie powinno być już naszym głównym zadaniem. Należy wykorzystać siłę Polonii (której bardzo dziękujemy za wsparcie i śledzenie konkursu) i sprzyjający nam format głosowania, by w końcu sięgnąć po Grand Prix, które już drugi raz trafia do naszych wschodnich i biedniejszych sąsiadów. Jak to zrobić? Na pewno warto zachować formułę wysyłania na konkurs wykonawcy bardzo w Polsce znanego lub z ogromnym hitem, bo tylko wtedy Polonia będzie się z nim utożsamiać. To, czego nam brakuje i na czym tracimy, to wysyłane utwory i/lub możliwości wokalne. Oczywiście, możemy mówić, że jury nas specjalnie ignoruje, bo np. wiedzą, że i tak będziemy wysoko w televotingu, ale pomijając wszelkie kontrowersje warto spojrzeć na to, co do tej pory prezentowaliśmy Europie i znaleźć słabe strony. Słowianki mogły być zbyt wulgarne dla jurorów, Monika mogła być zbyt słaba wokalnie i kompozycyjnie, ballada Michała była pełna emocji, ale nie wnosiła nic nowego. Czas, by polscy wykonawcy postawili na kompozytorów i przygotowali utwory takie, które dadzą nam poparcie jurorskie, a wtedy już jesteśmy o krok bliżej do przeniesienia Eurowizji do Krakowa, bo trzy ostatnie lata pokazały nam, że Polonia chce wspierać rodaków.

Najprawdopodobniej w przyszłym roku znów zostaną zorganizowane preselekcje narodowe w Warszawie, a Polacy będą mogli zdecydować, kogo wysłać na Eurowizję. Ogromne zainteresowanie konkursem w kraju na pewno przyciągnie znane nazwiska, więc apelują już teraz, by te znane nazwiska postawiły na równie znanych i utalentowanych kompozytorów, doświadczonych autorów i świetnych tekściarzy. Pojedźmy na Eurowizję z gotowym przepisem na sukces – przygotujmy dobrze naszego reprezentanta do swojej roli (znajomość jęz. angielskiego, obycie w wywiadach, otwartość), nie stresujmy go zbyt wieloma sprawami związanymi z np. samym występem (warto całą prezentację przygotować znacznie wcześniej, by na Ukrainę jechać już z gotowym pomysłem) i bądźmy pewni, że do (np.) Kijowa jedziemy już nie po to, by się tam pokazać, ale po to, by móc z rąk Jamali odebrać Grand Prix i zostać dumnym narodem, który ugości Eurowizję.

Jest to moja osobista refleksja, z którą oczywiście nie trzeba się zgadzać. Do dyskusji zapraszam na grupie Dziennika Eurowizyjnego portalu Facebook. Pragnę podziękować wszystkim czytelnikom, którzy śledzili moje relacje ze Sztokholmu. Mam nadzieję, że udało mi się przybliżyć Wam nieco atmosferę Centrum Prasowego i że będziecie ze mną także za rok 🙂