Elitsa i Stoyan jadą do Helsinek
W trakcie selekcji bułgarskich 2026 byli gośćmi specjalnymi, teraz sami wystartowali i wygrali. Duet Elitsy Todorovej i Stoyana Yankoulova to pierwszy przykład reprezentacji Bułgarii na ESC, która nie spotkała się z krytyką czy hejtem. Bułgarzy mocno ich wspierali i kibicowali, a media zwiastowały sukces, opisując piosenkę „Voda” jako propozycję bardzo świeżą, niebanalną i przede wszystkim dobrze podkreślającą lokalną kulturę. Autorami utworu „Voda” byli sami wykonawcy – Elitsa i Stoyan, a tekst został napisany całkowicie po bułgarsku, chociaż nie ma dużego znaczenia, bo ważniejsze w tej propozycji było brzmienie – zarówno wokalu, słów jak i licznych instrumentów.
Kim są Elitsa i Stoyan?
Elitsa urodziła się 2 września 1977 roku w Warnie, a swoje dzieciństwo spędziła z rodzicami w Afryce. Stoyana poznała w 2003 roku i razem założyli projekt „Drumboy”. Stoyan przyszedł na świat w mieście Elin Pelin 10 września 1966 roku. Chociaż jako dziecko uczył się gry na fortepianie, szybko poczuł pasję do instrumentów perkusyjnych. Duet Todorova-Yankoulov grał na wielu instrumentach, m.in. darbuce, bębnach, marakasach, klawesynach, werblach i wielu innych, przy czym Elitsa uznawana jest też za wynalazczynię, bo sama tworzy nowe instrumenty, czym przyczyniła się do rozwoju muzyki etnicznej na świecie. W 2005 roku Elitsa uzyskała prestiżową nagrodę „Złoty Fenomen” za wybitne osiągnięcia w dziedzinie śpiewu i sztuki instrumentalnej oraz prezentację kultury bułgarskiej na świecie. W 2007 roku wzięli udział w specjalnym koncercie świętującym wejście Bułgarii do Unii Europejskiej.
Wysoko notowana Bułgaria
Po wygranej w preselekcjach narodowych promowali „Vodę” w regionie. Wystąpili m.in. w Grecji, odwiedzili Serbię i Chorwację. Zdobyli 102 punkty w OGAE Poll, zajmując tym samym 7. miejsce. W zakładach bukmacherskich też byli typowani wysoko – byli uznawani za szóstych do zwycięstwa. Drogą losowania przyszło im otworzyć półfinał w Helsinkach, a zaraz po nich występowała alternatywna grupa z Izraela. Swój występ oparli na pomyśle z preselekcji – w centralnej części sceny stanęła perkusja, a za nią wielki bęben. Elitsie tym razem wokalnie wyszło znacznie lepiej niż w finale narodowym, chociaż nie obyło się bez jednej wpadki i pisku w końcowej części występu. Najwidoczniej nie wpłynęło to jednak negatywnie na ocenę od widzów, bo Bułgaria uzyskała w kwalifikacjach aż 146 punktów, co dało 6. miejsce i historyczny awans!
Polacy nie dali punktów
„Voda” aż o 22 punkty przegrała z łotewską arią „Questa notte”, a wyżej od Elitsy i Stoyana byli też reprezentanci Białorusi, Turcji, Węgier oraz Serbii. 6 punktów mniej od Bułgarii miała Słowenia, która także pierwszy raz awansowała do finału od momentu wprowadzenia tego formatu. Duet z Bułgarii dostał 12 punktów od widzów z Turcji i Cypru, 10 punktów z Grecji, Hiszpanii, Czech, 8 punktów z Francji i Węgier, ale nie weszli do top10 głosowania Polaków. Bułgaria została ogłoszona do finału jako ósma w kolejności, tym samym przydzielono jej 21. pozycję startową w finale. Na wieść o awansie Elitsa rzuciła się Stoyanowi w ramiona. W finale startowali już jako jedni z faworytów – przed nimi pojawiła się reprezentacja z sąsiedniej Rumunii (Todomondo), a za nimi inny faworyt – Kenan Dogulu z Turcji.
Top5 dla Bułgarii
Występ finałowy odbył się już bez żadnych problemów wokalnych, a Bułgarii udało się osiągnąć wynik wyższy niż w półfinale. „Voda” zgarnęła 157 punktów, tym samym zajęła miejsce piąte! Pojawiła się tylko jedna dwunastka – z Grecji, a 10 punktów dały Hiszpania, Cypr oraz Węgry, z kolei ósemkę dorzuciła Macedonia. Polacy nadal pozostali niewzruszeni – nie daliśmy piosence Elitsy i Stoyana żadnych punktów. A jak głosowali widzowie z Bułgarii? W półfinale przekazali 12 punktów Karolinie z Macedonii, która zresztą była gościem jednej z rund kwalifikacyjnych selekcji narodowych. 10 zgarnęła Turcja, a 8 Serbia. Widzowie BNT przyznali też punkty Cyprowi i Albanii, chociaż te piosenki nie awansowały do finału. Bez punktów pozostawili za to Łotwę. W finale dwunastkę z Sofii zgarnęła Grecja (Sarbel), 10 Macedonia, a 8 Armenia. Zwycięska Serbia miała 6 punktów. Punktację przedstawiła Mira Dobreva.
Radość i krytyka głosowania politycznego
Miejsce piąte było ogromnym sukcesem Elitsy i Stoyana oraz całej Bułgarii, która za trzecim udziałem nie dość, że awansowała do finału Eurowizji, to jeszcze zajęła tak wysoką pozycję, przegrywając jedynie z Turcją, Rosją, Ukrainą i Serbią. Chociaż reakcje w mediach lokalnych były entuzjastyczne, zwrócono też uwagę na problem głosowania sąsiedzkiego. Najbardziej krytykowano to na Zachodzie, ale także w Bułgarii podkreślano, że głosowanie nie jest sprawiedliwe.
„Mamy jedną dobrą i jedną złą wiadomość. Dobra jest taka, że Bułgarzy są na piątym miejscu. Zła, że w kolejnych latach ten konkurs będą wygrywać wyłącznie Serbowie. (…) W ostatnich latach Europa Zachodnia naprawdę ma prawo się obrażać, ponieważ na Wschodzie każdy głosuje nie na muzykę, a na swojego sąsiada. Tego samego sąsiada, do którego jeszcze niedawno się strzelało” – napisał w felietonie publicysta Martin Karbovski. Piętnowano głosowanie blokowe krajów b. Jugosławii i b. ZSRR, chociaż sami Bułgarzy też docenili punktowo głównie kraje regionu i od nich dostali najwięcej punktów.
W narzeczeństwie tylko na rok
Elitsa i Stoyan świętowali jednak sukces i odcinali kupony od eurowizyjnej sławy. Co więcej, w 2008 roku para oficjalnie ogłosiła zaręczyny, ucinając w ten sposób wszystkie spekulacje na temat więzi także w życiu prywatnym. Swoją miłość podkreślili m.in. podczas gościnnego występu otwierającego finał selekcji 2008 w Sofii, gdzie nie szczędzili sobie czułości na scenie. W narzeczeństwie przetrwali jednak tylko rok i już w 2009 potwierdzili rozstanie, pozostając jednak nadal w relacji zawodowej i muzycznej.
W 2010 wydali album „Water” (który w 2022 doczekał się też całego albumu z remixami). Dodatkowo Elitsa w 2009 wydała komiks pt. „Element”, który promowano podczas koncertów w Japonii. W 2011 reprezentowała Bułgarię podczas Światowego Festiwalu Muzyki Kulturalnej na Stadionie Olimpijskim w Berlinie, gdzie zaprezentowała swój autorski bęben nazwany „Kosmiczne Drzewo„. W duecie ze Stoyanem wystąpiła w ponad 40 krajach świata, śpiewając m.in. dla papieża Jana Pawła II czy monakijskiego księcia Alberta II. Działanie jako duet nie przeszkadzało też Elitsie i Stoyanowi realizować się w projektach solowych czy współpracach z innymi muzykami. W 2013 roku wrócą na Eurowizję, więc w naszym cyklu jeszcze się pojawią.
Sukces także na JESC
Możliwe, że w euforii po sukcesie z Helsinek telewizja BNT postanowiła dołączyć do Eurowizji Junior i zadebiutowała właśnie w 2007 roku. 29 września zorganizowano preselekcje narodowe w Narodowym Pałacu Kultury w Sofii, a o wygraną walczyło dziesięciu kandydatów. Decydowali tylko widzowie. Prawie 25% głosów zdobyła reprezentacja popularnej wielopokoleniowej formacji muzycznej Bon-Bon z utworem „Bonbolandiya”.
Do Rotterdamu pojechała ośmioosobowa ekipa dziewcząt z Bon-Bon i chociaż swój występ jedna z nich zaczęła od ataku kaszlu, później poszło już świetnie. Za wesoły utwór o krainie słodkości Bułgaria zgarnęła 86 punktów i 7. miejsce na 17 krajów. Najwyższą notę (8 pkt) dała Rumunia, a jedynie Białoruś pozostawiła Bon-Bon z zerem. Bułgarzy swoją dwunastkę dali Macedonii, 10 zwycięskiej Białorusi, a 8 Armenii. Bon-Bon do tej pory funkcjonuje jako formacja muzyczna, a niedawno świętował swoje 30-lecie. Aktualnie dzieli się na pięć ekip – BeBon dla najmłodszych, Bon-Bon Kids, młodociane Bon-Bon Girls i Bon-Bon Boys oraz najstarsze B!ON.
Artykuł na podstawie Wikipedii i mediów lokalnych, fot.: YouTube
DZIENNIK-EUROWIZYJNY.pl 