­čç«­čç╣ HISTORIA FATALNEJ EUROWIZJI WE W┼üOSZECH (1991): J─Özyk neapolita┼äski, chaos organizacyjny i s┼éynny remis

Drugie zwyci─Östwo W┼éoch na Eurowizji sprawi┼éo, ┼╝e telewizja RAI stan─Ö┼éa przed wyzwaniem organizacji konkursu. Szybko zdecydowano, ┼╝e widowisko odb─Ödzie si─Ö w Sanremo, w Teatro Ariston, by uczci─ç w ten spos├│b festiwal, kt├│ry by┼é inspiracj─ů do stworzenia mi─Ödzynarodowego konkursu. Fina┼é mia┼é by─ç zrealizowany 4 maja. Zanim to jednak nast─ůpi┼éo, w Sanremo odby┼é si─Ö festiwal w kt├│rym wyst─ůpili m.in. Al Bano i Romina Power, Loredana Berte, Raf, Riccardo Fogli czy Umberto Tozzi. Wygra┼é Riccardo Cocciante z utworem „Se stiamo insieme”. Drugi by┼é Renato Zero, a trzeci Marco Masini. W┼Ťr├│d go┼Ťci specjalnych i zaproszonych gwiazd zagranicznych znale┼║li si─Ö m.in. Gloria Gaynor, Grace Jones, Bonnie Tyler czy Ofra Haza. Konkurs mia┼é znacznie ni┼╝sz─ů widowni─Ö – zebra┼é jedynie 52% udzia┼éu w rynku telewizyjnym, co by┼éo sporym spadkiem w por├│wnaniu do poprzednich edycji. Nie by┼éo to jednak najwi─Öksze zmartwienie W┼éoch├│w. W sierpniu 1990 dosz┼éo do inwazji na Kuwejt, 25 wrze┼Ťnia kraj zosta┼é zaj─Öty przez Irak, a od 17 stycznia do 28 lutego 1991 trwa┼éa wojna w Zatoce Perskiej. W┼éochy by┼éy zaanga┼╝owane w ten konflikt poprzez wys┼éanie my┼Ťliwc├│w, kt├│re wykona┼éy 226 lot├│w bojowych (jeden samolot zosta┼é str─ůcony). By┼éo to pierwsze operacyjne zastosowanie w┼éoskich samolot├│w Si┼é Powietrznych w misjach bojowych po zako┼äczeniu II wojny ┼Ťwiatowej. Dodatkowo na pocz─ůtku 1991 roku Jugos┼éawia zacz─Ö┼éa si─Ö rozpada─ç na oczach ca┼éego ┼Ťwiata. Ju┼╝ 23 grudnia 1990 przeprowadzono referendum w S┼éowenii, gdzie wi─Ökszo┼Ť─ç mieszka┼äc├│w opowiedzia┼éa si─Ö za niepodleg┼éo┼Ťci─ů. Na pocz─ůtku marca dosz┼éo do pierwszych star─ç z udzia┼éem armii JNA, kraj zacz─ů┼é popada─ç w chaos, a konflikt powoli si─Ö rozgrzewa┼é. W zwi─ůzku z tym, ┼╝e Jugos┼éawia nadal bra┼éa udzia┼é w Eurowizji oraz ze wzgl─Ödu na zaanga┼╝owanie W┼éoch w konflikcie nad Zatok─ů Persk─ů uznano, ┼╝e organizacja Eurowizji w Sanremo b─Ödzie ryzykowna, gdy┼╝ nie da si─Ö zapewni─ç odpowiedniego bezpiecze┼ästwa przy u┼╝yciu s┼éu┼╝b lokalnych. W ostatniej chwili ESC 1991 zosta┼éa przeniesiona do Rzymu. Decyzja podj─Öta zosta┼éa w styczniu 1991 – na nieca┼ée 4 miesi─ůce przed fina┼éem.

Język neapolitański debiutuje na Eurowizji

Problem├│w by┼éo co nie miara, a do tego trzeba by┼éo jeszcze wskaza─ç reprezentanta. Zosta┼é nim Giuseppe Faiella, znany jako Peppino di Capri, wokalista urodzony w 1939 roku. W telewizji po raz pierwszy wyst─ůpi┼é zaraz po powstaniu Eurowizji – w sierpniu 1956 roku. W 1967 zadebiutowa┼é w Sanremo, ale nie wszed┼é do fina┼éu. W festiwalu wystartowa┼é jeszcze dziewi─Ö─ç razy, z czego dwukrotnie wygra┼é – w 1973 i 1976 roku. Startowa┼é te┼╝ wielokrotnie w Canzonissimie, Festivalu w Neapolu, a w momencie startu na ESC 1991 mia┼é ju┼╝ 30 p┼éyt na koncie. Postanowiono, ┼╝e podczas mi─Ödzynarodowego konkursu za┼Ťpiewa piosenk─Ö „Comme e ddoce ÔÇÜo mare” w j─Özyku neapolita┼äskim u┼╝ywanym w po┼éudniowych W┼éoszech. To pierwsza i jedyna taka sytuacja w historii W┼éoch, ale nie jedyna na Eurowizji gdy gospodarz decyduje si─Ö wystawi─ç utw├│r w j─Özyku mniejszo┼Ťciowym lub mniej znanym (zrobi┼éa tak te┼╝ Szwajcaria w 1989). Ballad─Ö napisali Marcello Marocchi i Giampiero Artegiani. Piosenka trafi┼éa na album wokalisty wydany w 1991 pt. „Comme ├Ę ddoce ÔÇÜo mare – Napoli oggi Napoli ieri”. Skoro temat reprezentanta zosta┼é za┼éatwiony, mo┼╝na si─Ö by┼éo skupi─ç na organizacji Eurowizji. Przeniesienie konkursu z Sanremo do Rzymu w styczniu spowodowa┼éo ogromne op├│┼║nienia w przygotowaniach. Rywalizacja rozegra┼é─ů si─Ö w studiu filmowym Cinecitta (dok┼éadnie w Studio 15) o powierzchni 400 tys. metr├│w kwadratowych. By┼éo to wtedy najwi─Öksze studio filmowe w Europie, zbudowano je w czasach faszyzmu.

Eurowizja 1991: Chaos, katastrofa, absurd

Na prowadz─ůcych wybrano dw├│ch by┼éych zwyci─Özc├│w Eurowizji – Gigliol─Ö Cinquetti i Toto Cutugno. Oboje za┼Ťpiewali dla widz├│w swoje konkursowe przeboje, niestety nie poradzili sobie z prowadzeniem imprezy. Pomijaj─ůc to, ┼╝e praktycznie ca┼éo┼Ť─ç przegadali w j─Özyku w┼éoskim, nie bacz─ůc na to, ┼╝e ogl─ůda ich ca┼éa Europa, dochodzi┼éo do wielu wpadek przy podawaniu nazwisk wykonawc├│w, dyrygent├│w czy tytu┼é├│w piosenek. Najwi─Öksz─ů katastrof─ů okaza┼éo si─Ö zbieranie punkt├│w, gdzie Toto nie by┼é w stanie nad─ů┼╝y─ç i powtarza─ç wynik├│w po sekretarzach, wielokrotnie proszono o pomoc supervisora EBU, Franka Naefa, zreszt─ů samo EBU cz─Östo musia┼éo przerywa─ç proces by zweryfikowa─ç poprawno┼Ť─ç przekazywania punkt├│w. Skrytykowano te┼╝ scenografi─Ö, maj─ůc─ů wra┼╝enie ca┼ékowicie losowej. Nisko oceniana by┼éa ca┼éa produkcja show oraz znaczne jego wyd┼éu┼╝enie. Zachowanie prezenter├│w uznawane by┼éo za przypadkowe, a cz─Östo nieprzyzwoite. Chocia┼╝ na tej Eurowizji praktycznie wszystko by┼éo ┼║le, we W┼éoszech obejrza┼éo j─ů a┼╝ 7 milion├│w widz├│w, co by┼éo ogromnym sukcesem. W konkursie wystartowa┼éy 22 kraje, w tym powracaj─ůca Malta, kt├│ra zast─ůpi┼éa wycofan─ů (ze wzgl─Ödu na ┼Ťwi─Öto narodowe) Holandi─Ö. Dyrektorem muzycznym Eurowizji 1991 by┼é Bruno Canfora, scenarzyst─ů Riccardo Donna, a producentem Silvia Salvetti. Podczas Opening Act zaprezentowano videoklip z ameryka┼äsk─ů wokalistk─ů Sar─ů Carlson ┼Ťpiewaj─ůc─ů „Celebration” w┼Ťr├│d rzymskich ruin. W Interval Act wyst─ůpi┼é natomiast komik i artysta estradowy Arturo Brachetti. Eurowizja 1991 by┼éa ostatni─ů, kt├│ra mia┼éa logo z nazw─ů konkursu w j─Özyku innym ni┼╝ angielski.

RAI pozostawia Eurowizj─Ö 1991 bez komentarza

Przeniesienie Eurowizji, op├│┼║nione przygotowania, koszmarna realizacja, brak u┼╝ywania j─Özyka angielskiego i konieczne wsparcie EBU w trakcie podawania g┼éos├│w zako┼äczy┼éo si─Ö jeszcze wi─Ökszym chaosem, gdy na 1. miejscu zremisowa┼éy dwa kraje – Szwecja i Francja. Dopiero podliczenie not 10 punkt├│w ustali┼éo zwyci─Özc─Ö – wygra┼éa Carola, na kt├│rej wyst─Öpie dosz┼éo do awarii nag┼éo┼Ťnienia. Szwedki nie da┼éo si─Ö us┼éysze─ç w studiu, ale widzowie otrzymali poprawn─ů transmisj─Ö, wi─Öc wyst─Öpu nie trzeba by┼éo powtarza─ç. Co ciekawe, w┼éoskie jury nie chcia┼éo wygranej Szwecji – Carola dosta┼éa z tego kraju zero punkt├│w (podobnie jak z Malty i Grecji). 12 punkt├│w od w┼éoskiego jury trafi┼éo do Francji. 10 dosta┼éa Malta, a 8 Turcja. Co ciekawe, W┼éosi g┼éosowali ostatni bo i ich reprezentant ┼Ťpiewa┼é na ko┼äcu. Peppino dosta┼é 89 punkt├│w, co pozwoli┼éo mu zaj─ů─ç 7. miejsce. Zgarn─ů┼é a┼╝ dwie dwunastki – z Portugalii i Finlandii. 10 przyznano mu w Turcji, Irlandii i Norwegii, a 8 we Francji. Punkty w┼éoskie poda┼éa Rosanna Vaudetti, a konkurs transmitowany by┼é przez Rai Uno. Po raz pierwszy w historii bez w┼éoskiego komentarza, bo w sumie po co, skoro ca┼éa Eurowizja prowadzona by┼éa w tym j─Özyku, chocia┼╝ EBU prosi┼éo RAI o zaanga┼╝owanie prezenter├│w m├│wi─ůcych po angielsku. ┼╗eby by┼éo ┼Ťmieszniej, transmisj─Ö radiow─ů dla Rai Radio 2 relacjonowa┼éy po w┼éosku a┼╝ dwie osoby. Co by konkurs by┼é jeszcze bardziej w┼éoski, ka┼╝dy reprezentant w poczt├│wce musia┼é wykona─ç jaki┼Ť lokalny przeb├│j. Us┼éyszeli┼Ťmy wi─Öc uczestnik├│w ┼Ťpiewaj─ůcych przeboje takich gwiazd jak Gigliola Cinquetti, Eros Romazzotti, Ricchi e Poveri, Rita Pavone, Domenico Modugno, Toto Cutugno, a Peppino di Capri za┼Ťpiewa┼é w poczt├│wce…utw├│r z w┼éasnego repertuaru.

Koniec z Eurowizj─ů dla M┼éodych Tancerzy

Po tym ca┼éym cyrku Pepino kontynuowa┼é karier─Ö muzyczn─ů, zdobywa┼é serca s┼éuchaczy kolejnymi utworami i p┼éytami. Wyst─Öpowa┼é te┼╝ w filmach. W 2005 roku zosta┼é odznaczony Orderem Zas┼éugi Republiki W┼éoskiej, a w 2008 obchodzi┼é 50-lecie kariery. Z tej okazji wyda┼é te┼╝ podw├│jne DVD koncertowe. Po Eurowizji jeszcze pi─Ö─ç razy uczestniczy┼é w Sanremo (ostatni raz w 2005 roku). W 2019 telewizja RAI pokaza┼éa specjalny odcinek programu „Techetechete” z okazji 80. urodzin artysty. Niestety w tym samym roku zmar┼éa druga ┼╝ona piosenkarza. On sam, pomimo wieku, nadal jest aktywny muzycznie. Wracamy jednak do 1991 roku. Miesi─ůc po Eurowizji we W┼éoszech Finlandia organizowa┼éa Eurowizj─Ö dla M┼éodych Tancerzy. Reprezentantem W┼éoch zosta┼é Alen Bottaini, kt├│ry wykona┼é taniec „Grand pas classique”, jednak nie awansowa┼é do fina┼éu. Na tym ko┼äczy si─Ö historia W┼éoch w tym konkursie. RAI startowa┼éa czterokrotnie, nigdy nie awansowa┼éa do ┼Ťcis┼éej czo┼é├│wki. Chocia┼╝ w 1993 kraj nie mia┼é ju┼╝ swojego reprezentanta, w jury znalaz┼éo si─Ö a┼╝ dw├│ch juror├│w z W┼éoch – Paolo Bortoluzzi i Elisabetta Terbust. Kilka kolejnych edycji EYD tak┼╝e mia┼éo w┼éoskich cz┼éonk├│w komisji. W sierpniu 1991 W┼éochy wr├│ci┼éy na Sopot Festival. Reprezentantem by┼é Randy Koppa o kt├│rym wiemy tyle co nic. Zaj─ů┼é 7. miejsce z 37 punktami. 12 punkt├│w dosta┼é od jury z W┼éoch, 6 z Austrii i Szwajcarii, 4 z Francji.

fot.: Spotify

%d bloger├│w lubi to: