­čç▓­čç░ Eurowizja a Polityka: Macedonia bliska rezygnacji z powodu paszportu reprezentanta ÔÇó O co chodzi? ÔÇó Co W 2013 sta┼éo si─Ö z „Imperij─ů”?

Co prawda EBU na ka┼╝dym kroku podkre┼Ťla apolityczno┼Ť─ç Eurowizji, jednak konkurs od lat nie mo┼╝e udowodni─ç, ┼╝e muzyka jest ponad podzia┼éami. Macedonia zazwyczaj kojarzona by┼éa z konfliktu z Grecj─ů ­čçČ­čçĚ, st─ůd zreszt─ů przez wi─Öksz─ů cz─Ö┼Ť─ç swoich start├│w kraj by┼é podpisany jako „F.Y.R. Macedonia” co mia┼éo zwi─ůzek z tymczasow─ů nazw─ů, zlikwidowan─ů dopiero po podpisaniu porozumienia z Prespy gdy to ma┼ée ba┼éka┼äskie pa┼ästwo zacz─Ö┼éo by─ç nazywane Macedoni─ů P├│┼énocn─ů. Mniej widoczne na Eurowizji by┼éy z┼ée relacje Macedo┼äczyk├│w z Bu┼égarami ­čçž­čçČ. Do czasu. Publikacja teledysku do „Here I stand” Vasila zako┼äczy┼éa si─Ö skandalem, gdy zauwa┼╝ono, ┼╝e w klipie pojawia si─Ö tryptyk (jako jeden z eksponat├│w w Galerii Narodowej) w barwach flagi bu┼égarskiej. Szybko po┼é─ůczono fakty, odnaleziono wywiad w kt├│rym piosenkarz m├│wi o tym, ┼╝e ma podw├│jne obywatelstwo wynikaj─ůce z urodzenia si─Ö w przygranicznej Strumicy i … mleko si─Ö rozla┼éo. Powsta┼éa petycja ┼╝─ůdaj─ůca usuni─Öcia Macedo┼äczyka z roli reprezentanta kraju, a posiadanie przez niego paszportu bu┼égarskiego uznano za ha┼äb─Ö i wyrzeczenie si─Ö pa┼ästwa, dla kt├│rego na Eurowizji ma ┼Ťpiewa─ç. Petycj─Ö do tej pory podpisa┼éo ponad 18 tys. internaut├│w. Telewizja MRT usun─Ö┼éa tryptyk z klipu, Vasil wyda┼é o┼Ťwiadczenie, jednak nie na wiele to si─Ö zda┼éo. Podpis├│w nadal przybywa, wi─Öc nadawca ugi─ů┼é si─Ö pod presj─ů i wczoraj poinformowa┼é, ┼╝e stworzono specjaln─ů komisj─Ö, kt├│ra ma dok┼éadnie zbada─ç spraw─Ö, przeanalizowa─ç argumenty przeciwnik├│w Garvanlieva i zdecydowa─ç, co dalej. Nie wiadomo jak sprawa si─Ö zako┼äczy, ale nale┼╝y si─Ö obawia─ç, ┼╝e nadawca zrezygnuje z Eurowizji 2021. B─Ödzie zbyt ma┼éo czasu na znalezienie nowego reprezentanta i przygotowanie nowego utworu, zw┼éaszcza, ┼╝e Europejska Unia Nadawc├│w ju┼╝ dawno zamkn─Ö┼éa okno do zg┼éosze┼ä piosenek. Nieoficjalnie spekuluje si─Ö, ┼╝e Macedo┼äczykom b─Ödzie to na r─Ök─Ö – z powod├│w finansowych ch─Ötnie wycofaliby si─Ö z konkursu (co pono─ç mieli zrobi─ç ju┼╝ w 2020), a utw├│r „Here I Stand” i tak nie wr├│┼╝y osi─ůgni─Öciu sukcesu w Rotterdamie. W obronie Vasila powsta┼éa petycja fan├│w Eurowizji, kt├│rzy chc─ů, by wokalista m├│g┼é wyst─ůpi─ç i sprzeciwiaj─ů si─Ö nacjonalistycznej krytyce.

North Macedonia: Re-evaluation for participation in 2021 ÔÇô escYOUnited
Fragment z usuni─Ötego kadru z widocznym tryptykiem

Patriotyzm mierzony paszportem

Dwie petycje, podzielony nar├│d i wszystko kr─Öci si─Ö wok├│┼é muzyki, kt├│ra ma ┼é─ůczy─ç, a nie dzieli─ç. Deutsche Welle zauwa┼╝a, ┼╝e w kraju ju┼╝ dawno nie by┼éo takich protest├│w, nie by┼éo te┼╝ takich zryw├│w patriotycznych, a o konflikcie macedo┼äsko-bu┼égarskim od lat nie by┼éo tak g┼éo┼Ťno. Po uzyskaniu niepodleg┼éo┼Ťci Macedonii i powstaniu narodu macedo┼äskiego (kt├│ry nigdy wcze┼Ťniej nie by┼é oparty na pa┼ästwowo┼Ťci) w Bu┼égarii zacz─Öto krytykowa─ç m.in. j─Özyk s─ůsiad├│w, kradzie┼╝ kultury, a nowopowsta┼ée pa┼ästwo uznane zosta┼éo za prowokuj─ůce do konfliktu. W Macedonii z kolei Bu┼égaria jest demonizowana, traktowana jako niebezpieczne pa┼ästwo maj─ůce dyskredytowa─ç prawo Macedo┼äczyk├│w do samostanowienia. Konflikt podgrzewa┼éy obie strony, poprzez r├│┼╝ne wypowiedzi polityk├│w, masowe uzyskiwanie paszport├│w bu┼égarskich (tj. unijnych) przez Macedo┼äczyk├│w czy postawienie pomnika bu┼égarskiego Cara Simeona w centrum Skopje. Fakt posiadania przez Vasila podw├│jnego obywatelstwa uznano za zdrad─Ö Macedonii i wyparcie si─Ö w┼éasnej narodowo┼Ťci. „Dzi┼Ť patriotyzm mierzony jest ok┼éadk─ů paszportu” – czytamy w DW. Dla Vasila i ca┼éej telewizji macedo┼äskiej jest to spory problem, bo nie nale┼╝y si─Ö spodziewa─ç, ┼╝e „Here I Stand” zajmie w Rotterdamie wysokie miejsce. Gdyby tak si─Ö sta┼éo, nagle Vasil uznany by┼éby za bohatera narodowego. Jednak w obliczu spodziewanej pora┼╝ki trzeba oczekiwa─ç, ┼╝e piosenkarz do kraju nie b─Ödzie m├│g┼é wr├│ci─ç bo b─Ödzie tylko „cz┼éowiekiem z bu┼égarskim paszportem„. Piosenkarz, kt├│ry kreuje si─Ö na idealist─Ö i marzy o ┼Ťwiecie ponad podzia┼éami, bole┼Ťnie zderzy┼é si─Ö z realiami obszaru, w kt├│rym mieszka.

­čçž­čçČ Bu┼égarzy m├│wi─ů o macedo┼äskiej histerii

Spraw─ů ┼╝yje teraz ca┼éa Macedonia, ale i w Bu┼égarii jest o tym g┼éo┼Ťno. Bu┼égarski pose┼é do Parlamentu Europejskiego, Andrei Kovachev na ┼éamach portalu Tribune.bg gratuluje Vasilowi odwagi, a protesty w Macedonii okre┼Ťla jako histeryczne. „Jasne jest, ┼╝e tryptyk nie ma nic wsp├│lnego z Bu┼égari─ů i s─ů to tylko losowe kolory z wystawy, kt├│rych u┼éo┼╝enie nie wskazuje na bu┼égarsk─ů flag─Ö” – dodaje, twierdz─ůc, ┼╝e zgodnie ze star─ů jugos┼éowia┼äsk─ů tradycj─ů nie ma nic gorszego, ni┼╝ mie─ç cokolwiek co kojarzy si─Ö z Bu┼égarami, nawet przypadkiem. Kovachev podkre┼Ťla, ┼╝e przyznanie si─Ö Vasila do posiadania tak┼╝e paszportu Sofii uznano za najwi─Öksze przest─Öpstwo. Polityk z┼éo┼Ťliwie zach─Öca wi─Öc Macedo┼äczyk├│w, by w og├│le prawnie zakazali korzystania z kolor├│w zielonego, bia┼éego i czerwonego. By┼éy premier Macedonii P├│┼énocnej – Ljubcho Georgievski – ataki na Vasila ze strony cz─Ö┼Ťci Macedo┼äczyk├│w uznaje za skrajnie szowinistyczne, co popiera strona bu┼égarska, przypominaj─ůc, ┼╝e do tej pory Macedoni─Ö reprezentowa┼éo ju┼╝ wielu wokalist├│w maj─ůcych r├│┼╝ne pochodzenie. Kaliopi wywodzi si─Ö z grupy tzw. Arumun├│w (Wo┼éosi z pogranicza grecko-alba┼äsko-macedo┼äskiego), Tijana Dapcevic ma serbskie obywatelstwo ­čçĚ­čçŞ, Adrian Gaxha alba┼äskie ­č玭čç▒, a Esma Redzepova by┼éa Romk─ů. Nigdy jednak histeria nie nabra┼éa tak wielkich rozmiar├│w. Czy ca┼éa ta sytuacja zako┼äczy si─Ö rezygnacj─ů Macedonii? Je┼Ťli tak, b─Ödzie to pierwsza w historii niewymuszona przez EBU pauza tego kraju. Macedonia planowa┼éa debiut w 1996 roku, jednak nie zakwalifikowa┼éa si─Ö wtedy do fina┼éu, wi─Öc faktycznie pojawi┼éa si─Ö na eurowizyjnej scenie w 1998. Pierwszy sukces osi─ůgn─Ö┼éa we wrogich Atenach, gdzie zaj─Ö┼éa 12. miejsce przy pomocy Eleny Risteskiej, p├│┼║niej w 2012 po latach przerwy do fina┼éu awansowa┼éa dzi─Öki Kaliopi, a najlepiej wypad┼éa w 2019 za spraw─ů Tamary Todevskiej. W latach 2004-2007 awansowa┼éa do fina┼éu g┼é├│wnie dzi─Öki punktom z regionu, jednak przy podziale Europy (i b. Jugos┼éawii) na dwa p├│┼éfina┼éy punkt├│w ju┼╝ nie starcza┼éo, wi─Öc w okresie 2009-2019 kraj tylko dwa razy awansowa┼é, ale jak ju┼╝ to robi┼é, to znaczy, ┼╝e naprawd─Ö mia┼é dobry utw├│r.

Jak to by┼éo z „Imperij─ů”?

To nie pierwszy taki chaos eurowizyjny w Macedonii. W 2013 roku mia┼éa miejsce podobna sytuacja, kt├│ra tak┼╝e zacz─Ö┼éa si─Ö od … klipu. 29 grudnia 2012 na fali sukcesu z Baku poinformowano, ┼╝e na Eurowizj─Ö znowu jedzie gwiazda – tym razem legenda muzyki romskiej Esma w towarzystwie m┼éodego i popularnego Lozano, uznawanego w kraju za „nowego Tose Proeskiego” przede wszystkim z racji podobnej barwy g┼éosu. 19 lutego og┼éoszono, ┼╝e duet wykona utw├│r „Imperija”, kt├│ry opublikowano 27 lutego wraz z teledyskiem, na kt├│rym pokazano m.in. nowe budowle w centrum Skopje. Koszmarki architektoniczne z projektu „Skopje 2014” zawsze by┼éy kontrowersyjne z powodu kompletnego braku zachowania proporcji i ogromnego bud┼╝etu kt├│ry na nie przeznaczono, a do tego dochodzi┼éa jeszcze pomnikomania, st─ůd w Skopje nagle wyros┼éo mn├│stwo rze┼║b i pos─ůg├│w, cz─Östo os├│b nie tylko z Macedoni─ů zwi─ůzanych. Grecy ­čçČ­čçĚ, widz─ůc w klipie „Imperija” pomnik Aleksandra Macedo┼äskiego, kt├│rego uznaj─ů za swojego bohatera narodowego, wpadli w sza┼é i uznali, ┼╝e teledysk oraz piosenka o takim tytule to niemal wypowiedzenie wojny i pokazanie, ┼╝e Macedonia ma roszczenia terytorialne wobec Grecji. ┼╗eby tego by┼éo ma┼éo, piosenka nie spodoba┼éa si─Ö samym Macedo┼äczykom, kt├│rzy uznali j─ů za tandedn─ů i s┼éab─ů. Fala krytyki, jaka spad┼éa na MRT by┼éa dla pracownik├│w stacji nie do pokonania i chocia┼╝ zagranica dobrze przyj─Ö┼éa utw├│r, ostatecznie podj─Öto decyzj─Ö o wycofaniu „Imperiji”. W par─Ö dni przygotowano now─ů kompozycj─Ö „Pred da se razdeni„, kt├│ra w kraju zosta┼éa przyj─Öta oschle, ale bez przesadnej krytyki, natomiast fanom Eurowizji zza granicy nie przypad┼éa do gustu. Pr├│bowano si─Ö jeszcze ratowa─ç zmian─ů j─Özyka piosenki z macedo┼äskiego na angielski, jednak zrobiono to dopiero podczas pr├│b w Malmo i EBU nie wyrazi┼éa zgody na ┼╝adne modyfikacje. Niestety piosenka dosta┼éa tylko 28 punkt├│w, z czego 12 od Albanii i 5 od Bu┼égarii, co da┼éo 16. miejsce w grupie i eliminacj─Ö. „Imperija” trafi┼éa natomiast do stawki plebisctu obecnie nazywanego „Rejected Song Contest”, a czytelnikom Dziennika Eurowizyjnego tak bardzo si─Ö spodoba┼éa, ┼╝e wygra┼éa konkurs.

Dzi┼Ť o 21:00 rusza tegoroczna edycja REJECTED SONG CONTEST! Poznaj piosenki i we┼║ udzia┼é w g┼éosowaniu. Wsp├│lne ogl─ůdanie dzi┼Ť o 21:00 TUTAJ.

Źródło: MRT, Sitel, Deutsche Welle, Tribune.bg, Trud.bg, NovaMakedonija, inf. własne, fot.: Skopje (M. Błażewicz, 2019)

<span>%d</span> bloger├│w lubi to: