馃嚘馃嚤 Festivali i Kenges: 9 fakt贸W, kt贸re musisz zna膰 zanim Obejrzysz preselekcje Albanii

Ju偶 od 16 grudnia telewizja RTSH pokazywa膰 b臋dzie transmisj臋 z najwi臋kszego i najwa偶niejszego festiwalu piosenki w kraju – Festivali i K毛ng毛s, kt贸ry od momentu debiutu Albanii w Konkursie Piosenki Eurowizji jest wykorzystywany jako preselekcje, a zwyci臋zca zostaje reprezentantem kraju. W zwi膮zku z tym, 偶e z roku na rok coraz wi臋cej fan贸w 艣ledzi fina艂y narodowe, a w Polsce zainteresowanie konkursem wzros艂o po niedawnym finale JESC, z pewno艣ci膮 nowe osoby b臋d膮 chcia艂y zosta膰 widzami alba艅skiego 艣wi臋ta muzyki. To ambitne zadanie, bo Festivali i Kenges r贸偶ni si臋 od tradycyjnych format贸w preselekcji w Europie – je艣li kto艣 przetrwa trzydniowe show to kolejne fina艂y b臋d膮 ju偶 znacznie prostsze. O czym trzeba pami臋ta膰 zanim w艂膮czy si臋 stream stacji RTSH 16 grudnia? Oto najwa偶niejsze fakty dotycz膮ce FiK!

1. Piosenki nie s膮 przygotowywane pod Eurowizj臋

Poniewa偶 Festivali i Kenges jest tylko troch臋 m艂odsze od samej Eurowizji (w tym roku obejrzymy 59. edycj臋 widowiska), ma swoj膮 bardzo d艂ug膮 i niezwykle interesuj膮c膮 histori臋 sprzed ery do艂膮czenia RTSH do EBU. I wiele z tej przesz艂o艣ci zosta艂o – Piosenka (alb. k毛ng毛) zg艂aszana do festiwalu musi by膰 wykonywana po alba艅sku i nie ma wymogu dostosowania jej do eurowizyjnych trzech minut. Na scenie nie ma te偶 limitu 6 os贸b. Pojawienie si臋 jakichkolwiek pojedynczych s艂贸w po angielsku ju偶 wywo艂uje sensacj臋 i szybsze bicie serca co starszych widz贸w w Pa艂acu Kongresu. Zwyci臋ski utw贸r cz臋sto przechodzi jednak metamorfoz臋, czasem zupe艂nie trac膮c sw贸j festiwalowy wyd藕wi臋k na rzecz dostosowania piosenki do zasad Eurowizji lub ch臋ci stworzenia z tego propozycji, kt贸ra tam (zdaniem RTSH) lepiej si臋 sprawdzi. Cz臋sto ze wzgl臋du na konieczno艣膰 skr贸cenia piosenki, Eurowizja pozbawiona jest najlepszych fragment贸w oryginalnego utworu. Problemem jest r贸wnie偶 to, 偶e w FiK s艂yszymy piosenki w aran偶acjach orkiestrowych, kt贸re cz臋sto zanikaj膮 przed ESC, przez co utw贸r zawsze sporo traci.

2. Format pozostaje tajemnic膮 do samego ko艅ca

RTSH nie przyk艂ada zbyt du偶ej wagi do ram贸wki (transmisja FiK cz臋sto zaczyna艂a si臋 ze znacznym op贸藕nieniem) oraz nie zawsze informuje o tym, jak naprawd臋 wygl膮da膰 b臋dzie konkurs i w jaki spos贸b wybierani b臋d膮 finali艣ci. Zazwyczaj w dw贸ch p贸艂fina艂ach wykonawcy prezentuj膮 swoje utwory bez wiedzy o tym, czy kto艣 z nich odpadnie przed fina艂em. Rok temu dopiero w trakcie drugiego p贸艂fina艂u dowiedzieli艣my si臋 (nieoficjalnie) o jakichkolwiek eliminacjach – zdziwieni byli tym te偶 sami uczestnicy. W poprzedniej edycji spo艣r贸d 20 wykonawc贸w do fina艂u trafi艂o 12, wcze艣niej z 22 przechodzi艂o 14. Nie ma tu 偶adnej konkretnej zasady, tak samo jak nie ma konieczno艣ci by z danego p贸艂fina艂u awans otrzymywa艂a taka sama liczba kandydat贸w jak z drugiego. Je艣li uczestnicy s膮 dzieleni na grupy, to jurorzy decyduj膮 dopiero po drugiej rundzie i wybieraj膮 jak chc膮. Cz臋sto te偶 wyniki w og贸le nie s膮 podawane w trakcie transmisji, a dopiero p贸藕niej, np. podczas specjalnego talk-show po p贸艂fina艂ach lub tylko w Internecie.

3. Decyduj膮 jurorzy, emocje gwarantowane

Festivali i Kenges wzbrania si臋 przed zaanga偶owaniem publiczno艣ci w decydowanie o wynikach. I udaje si臋 to ju偶 od lat, gdy偶 nadal decyzyjni s膮 tylko jurorzy, zazwyczaj w膮skie grono (od 5 do 10 os贸b) os贸b z Albanii, aczkolwiek zdarza艂y si臋 te偶 zaproszenia dla os贸b zza granicy. Brak televotingu oznacza, 偶e liczba followers贸w na Instagramie czy odtworze艅 na YouTube nie ma wielkiego znaczenia, tak samo jak nie da si臋 przewidzie膰 zwyci臋zcy po d艂ugo艣ci aplauzu po jego wyst臋pie. Niestety, cz臋sto juror贸w oskar偶a si臋 o manipulacj臋 g艂osowaniem, korupcj臋 i zawy偶anie/zani偶anie ocen ze wzgl臋du na pochodzenie artysty lub prywatne konotacje, przez co wyniki zaskakuj膮 i powoduj膮 kontrowersje, tak jak rok temu, gdy producent贸w oskar偶ono o ustawienie g艂osowania pod Arilen臋 Ar臋. St膮d co roku niekt贸rzy wykonawcy odmawiaj膮 startu w FiK twierdz膮c, 偶e zwyci臋zca i tak jest ju偶 znany. Niestety wielokrotnie ju偶 zdarza艂o si臋, 偶e jurorzy swoimi wyborami odrzucali piosenki, kt贸re na Eurowizji poradzi艂yby sobie lepiej ni偶 te, kt贸re faktycznie na ni膮 trafi艂y. W historii FiK zdarza艂y si臋 pr贸by uruchomienia televotingu lub online votingu (korzystaj膮c z prostego formularza) – niestety by艂y to przypadki jednorazowe, a i tak g艂osy publiki by艂y redukowane do minimum.

4. Prezentacja wynik贸w dla zaawansowanych

Samo przedstawienie wynik贸w g艂osowania jury przyprawia fan贸w o zawr贸t g艂osy. Co prawda od lat nie ma ju偶 s艂ynnego kursora, kt贸ry na ekranach przeklikiwa艂 tabel臋 i dodawa艂 punkty (po alba艅sku pik毛), ale nadal panuje tam ogromny chaos. Poniewa偶 uczestnik贸w jest wielu, punkt贸w te偶 jest sporo i rzadko odpowiadaj膮 one eurowizyjnej punktacji. Trzeba wi臋c dobrze zna膰 liczebniki po alba艅sku bo tabela nie zawsze jest pokazywana na bie偶膮co, a nawet je艣li j膮 wida膰, jest tak nieczytelna 偶e niewiele mo偶na dojrze膰. Prowadz膮cy, kt贸rzy zazwyczaj sami odczytuj膮 punkty jurorskie, robi膮 to w takim tempie, 偶e nie ma mo偶liwo艣ci 艣ledzenia zmian na tabeli. Ostatnio jednak zdarza si臋, 偶e tych emocji jeste艣my pozbawieni, bo werdykt ogranicza si臋 tylko do og艂oszenia miejsc w top3.

5. Orkiestra z艂otem festiwalu

Alba艅czycy kochaj膮 W艂ochy, co roku maj膮 w艂asn膮 transmisj臋 Sanremo, wi臋c Festivali i Kenges zawsze wzorowali na festiwalu zza Adriatyku, co wida膰 w wielu elementach show, a zw艂aszcza w orkiestrze, kt贸ra jest jednym z najsilniejszych akcent贸w konkursu. Piosenki brzmi膮 dzi臋ki temu dostojnie, elegancko i s艂ucha si臋 ich z przyjemno艣ci膮, zw艂aszcza, 偶e w Albanii ma艂o kto fa艂szuje. Zdarza si臋, 偶e orkiestra stopuje nowocze艣niejsze utwory, przez co trac膮 one sw贸j klimat – jest to zreszt膮 te偶 pow贸d do krytyki FiK, bo m贸wi si臋, 偶e nie jest otwarty na wsp贸艂czesne brzmienia. Tak czy siak orkiestrze i dyrygentom nale偶膮 si臋 ogromne brawa, bo pr贸by przed festiwalem zawsze trwaj膮 d艂ugo, a pracy jest mn贸stwo. W tym roku, niestety, b臋dziemy tego pozbawieni – ze wzgl臋du na pandemi臋, orkiestra na 偶ywo nie b臋dzie towarzyszy膰 uczestnikom.

6. Prowadz膮cy jak w Sanremo

Podobnie jak w Sanremo, gospodarze festiwalu maj膮 za zadanie nie tylko prowadzi膰 konferansjerk臋 i zapowiada膰 piosenki, ale te偶 bawi膰 widza na wszelkie mo偶liwe sposoby. B臋d膮 wi臋c 艣piewa膰, ta艅czy膰, 偶artowa膰 czy prowadzi膰 obszerne monologi na wszelkie tematy czym rozbawi膮 widz贸w znaj膮cych j臋zyk alba艅ski. Zazwyczaj do FiK anga偶owani s膮 najlepsi fachowcy – prezenterzy, dziennikarze, wokali艣ci czy top modelki, a wielokrotnie zdarzy艂o si臋, 偶e prowadz膮cy byli te偶 producentami konkursu, jak np. Alketa Vejsiu, kt贸ra u boku Very Grabockiej tworzy艂a show od podstaw.

7. Intervale pe艂ne gwiazd

Festivali i Kenges nie trzyma si臋 sztywno ram贸wki RTSH, zw艂aszcza, 偶e wielokrotnie dochodzi艂o do zmian w scenariuszu na ostatni膮 chwil臋. Wielka w tym zas艂uga/wina prowadz膮cych, kt贸rzy lubi膮 sobie „pogada膰”, ale te偶 gwiazd zapraszanych w charakterze go艣ci specjalnych – oni te偶 ch臋tnie przed艂u偶aj膮 swoje 5 minut. Intervale Festivali i Kenges to nie tylko gwiazdy muzyki zagranicznej (Mahmood, Eleni Foureira, Giusy Ferreri, Manga, Ermal Meta, Alexander Rybak czy Rednex) ale te偶 lokalnej – prezentuj膮 zar贸wno swoje nowe piosenki jak i covery legend festiwalu. Jeszcze przed paroma laty go艣膰mi byli nie tylko wokali艣ci, ale te偶 np. aktorzy, re偶yserzy czy pisarze. Wtedy prowadz膮cy stawia艂 na scenie st贸艂 z lampk膮 nocn膮, siada艂 przy nim z go艣ciem i rozmawiali…nawet do p贸艂 godziny. W 55. edycji RTSH wzbi艂a si臋 na wy偶yny zaawansowania technologicznego, o偶ywiaj膮c prawdziw膮 legend臋 Festiwali i Kenges i jego pierwsz膮 zwyci臋偶czyni臋 – Va莽e Zel臋.

8. Suknie 艣lubne, dekodery, szyszki i inne reklamy

RTSH przerywa program reklamami, by w ten spos贸b spe艂ni膰 zobowi膮zania wobec sponsor贸w festiwalu. Reklam jest sporo, ale cz臋sto po pierwszym czy drugim bloku znamy je ju偶 na pami臋膰. Niegdy艣 reklamy FiKu sprawi艂y, 偶e fani od艣wie偶yli sobie utw贸r „Simply the best” Tiny Turner, pojawiaj膮cy si臋 w reklamie sukien 艣lubnych (uwaga! w Albanii cz臋sto maj膮 one kolor czerwony). Ostatnio hitem s膮 dekodery, kt贸re RTSH („retesze„) promuje na ka偶dym kroku gdy偶 chce, by jak najwi臋cej przedstawicieli diaspory mia艂o dost臋p do pakietu kana艂贸w – nadawca ma ich a偶 16, a dodatkowo te偶 11 stacji radiowych. Nie ma si臋 co dziwi膰 – diaspora wysy艂a do Albanii spor膮 dawk臋 pieni臋dzy i ma ogromny wp艂yw na rozw贸j gospodarki, a dodatkowo te偶 nabija reprezentantom punkty na Eurowizji. Chocia偶 po艂owa spo艂ecze艅stwa Albanii to sunnici, a jedynie 16% to chrze艣cijanie, przy czym 10% katolik贸w, RTSH pod koniec grudnia dostaje 艣wi膮tecznego sza艂u, a 艣nieg, choinki, bombki, ozdobne szyszki i brzmienia komercyjnych piosenek bo偶onarodzeniowych atakuj膮 widza ze wszystkich stron. Gezuar Festat!

9. B臋dzie zimno!

W tym roku Festivali i Kenges odb臋dzie si臋 na 艣wie偶ym powietrzu z powodu sytuacji epidemiologicznej. To spore wyzwanie dla organizator贸w, kt贸re zmieni nieco oblicze festiwalu. Tak jak co roku na widowni zasiadali elegancko ubrani starsi panowie w garniturach i kobiety w sukniach balowych (a obok nich typowa „baba w swetrze”), tak teraz pewnie publiczno艣膰 (je艣li w og贸le b臋dzie wpuszczona pod scen臋) wybierze puchate czarne kurtki lub p艂aszcze. Festivali i Kenges zazwyczaj zaczyna si臋 po 20:00, a w grudniowe wieczory temperatura w Tiranie spada do 6-8 stopni. Na dni 16-18 grudnia nie s膮 zapowiadane opady deszczu, to dobry znak! Arty艣ci przyzwyczajeni s膮 ju偶 chyba do zimna, bo chocia偶 wcze艣niej FiK odbywa艂 si臋 w Pa艂acu Kongresu, to i tak jakim艣 cudem „Green Roomy” par臋 razy by艂y nieogrzewane. Gdy jednak us艂yszymy brzmienie piosenki-hymnu FiK (niezmiennej od lat) od razu zrobi nam si臋 cieplej na sercu!

fot. Dosja AL

%d bloger贸w lubi to: