Historia Szwajcarii na Eurowizji • 1963 • Wielka gwiazda z Izraela i kontrowersyjne głosowanie Norwegów

Po nieudanym starcie w 1962 roku telewizja szwajcarska powróciła do preselekcji, które odbyły się 9 lutego w Genewie, a prowadzącymi byli Heidi Abel, Mascia Cantoni i Claude Evelyne. O wyjazd na Eurowizję konkurowało czterech kandydatów, w tym Anita Traversi, która już reprezentowała Szwajcarię w 1960 roku. Wokalistka zaśpiewała w finale selekcji aż trzy piosenki, czyli połowę stawki. Jej rywalami byli weteran preselekcji Jo Roland (startuje od 1956, nigdy nie wygrał), Willy Schmid oraz Esther Ofarim. O wynikach decydowało jury złożone z 27 osób. Nie znamy pełnej punktacji, ale wiemy, że wygrała Esther z utworem „T’en va pas”. Tym samym trzy piosenki Anity Traversi zostały wyeliminowane. Esther Zaied urodziła się 13 czerwca 1941 roku w Safed, które wtedy należało do Brytyjskiego Mandatu Palestyny, a teraz znajduje się w granicach Izraela 🇮🇱 i jest najwyżej położonym miastem w tym kraju. Wokalistka pochodzi z syryjsko-żydowskiej rodziny i już jako dziecko śpiewała hebrajskie piosenki w stylu folkowym. W 1958 roku poznała gitarzystę i tancerza Abi’ego Ofarim, którego poślubiła w grudniu tego samego roku. W 1961 wygrała festiwal piosenki w Tel Awiwie. Śpiewała w wielu językach, m.in. po hebrajsku, francusku, angielsku czy ladino. Szybko zaczęła zdobywać popularność występując w duecie z mężem – uważano ich za objawienie wokalne lat 60.

Sopot Festival: Esther reprezentuje Izrael

W 1962 roku jako Esther Reichstadt reprezentowała Izrael 🇮🇱 podczas II edycji Sopot Festiwal w Gdańsku 🇵🇱. W półfinale (dniu polskim) zaśpiewała „Nim zamknę drzwi” zajmując 16. miejsce na 19. krajów. W finale wykonała „Stav” po hebrajsku i uzbierała aż 96 punktów, co dało jej 2. miejsce. Przegrała tylko z Yovanną z Grecji 🇬🇷, która zresztą reprezentować będzie Szwajcarię na Eurowizji 1965. W głosowaniu jurorów Esther zdobyła 12 punktów z Czechosłowacji 🇨🇿, NRD i RFN 🇩🇪 oraz 10 z Węgier 🇭🇺, Belgii 🇧🇪 i Wielkiej Brytanii 🇬🇧. Polskie jury dało jej 6 punktów. Jak trafiła do preselekcji w Szwajcarii? Tego nie wiemy. Izrael zadebiutował na Eurowizji dopiero w 1973 roku, więc Esther miała szansę znacznie wcześniej pokazać się w konkursie. Jej utwór „T’en va pas” w języku francuskim napisali Geo Voumard i Emile Gardaz, doskonale znany duet twórców, który ma na koncie wiele eurowizyjnych piosenek Szwajcarii, w tym zwycięskie „Refrain”. Będzie to jednak ostatnia konkursowa propozycja tandemu. Utwór ma też niemiecką wersję językową pt. „Melodie einer Nacht” 🇩🇪 oraz włoską „Non andar” 🇮🇹.

🇨🇭 Eurowizja 1963: Szwajcaria oszukana przez Norwegów?

Podczas finału Eurowizji w Londynie (23 marca) 🇬🇧 reprezentantka Szwajcarii zaśpiewała jako 10., pomiędzy Jugosławią a Francją 🇫🇷. Spośród 16 piosenek cztery śpiewane były po francusku. Dyrygentem podczas występu Esther był Eric Robinson, który wcześniej pełnił tę rolę podczas eurowizyjnych występów Wielkiej Brytanii 🇬🇧 i Luksemburga 🇱🇺, a w 1963 także Holandii 🇳🇱. Mówi się, że Szwajcaria by wygrała gdyby nie kontrowersyjna zagrywka Norwegii 🇳🇴. Gdy norweski podawacz prezentował punkty, popełnił błąd proceduralny (zgodnie z zasadą najpierw powinien podać nazwę kraju, a dopiero potem punkty). Gdy został przez prowadzącą Katie Boyle poproszony o korektę, uznał, że woli podać punkty jako ostatni i rozłączył się. Przy ponownym łączeniu zaprezentował nieco inną punktację. Gdyby użyto pierwszego wariantu, Szwajcaria wygrałaby z Danią 🇩🇰 mając 42 punkty i 2 punkty przewagi nad Duńczykami. Zmiana głosów w Norwegii sprawiła, że Esther miała łącznie 40 punktów, a „Dansevise” 42, tym samym Szwajcaria przegrała. Nadawca szwajcarski oprotestował wyniki, a Norwegów oskarżył o faworyzowanie sąsiadów. Telewizja NRK odrzuciła jednak zarzuty twierdząc, że drugi wariant punktów był poprawny. Powodem zamieszania był fakt, że norweski sekretarz jury nie zdążył policzyć wszystkich punktów jurorskich przed ich podaniem na wizji, co też doprowadziło do zdenerwowania i pomyłki. Telewizja norweska utrzymywała też, że może przekazać do wglądu wszystkie protokoły głosowania jury. W 2017 roku jeden z jurorów, Olaf Kjell Wathne Gar, przyznał, że telewizja NRK praktycznie zgarnęła jego i paru kolegów (byli wtedy studentami) w dniu finału Eurowizji i przewiozła do siedziby stacji. Komisja odsłuchała piosenki przez głośniki w niewielkim pokoju, a studenci z łapanki uznali, że dadzą więcej punktów Danii bo darzą ten kraj sympatią. Wspomina, że głosy jurorów wciąż były liczone, gdy nagle zadzwonił Londyn by otrzymać punktację. „Byliśmy raptem w połowie, więc sekretarz improwizował. Wszystko było takie proste i prymitywne, że teraz ciężko byłoby uwierzyć, że tak to wykonano” – mówił. Za pracę w komisji studenci dostali po 150 koron norweskich.

Esther Ofarim po Eurowizji i przed rozwodem

Na 40 punktów dla Szwajcarii złożyły się m.in. Wielka Brytania 🇬🇧, Austria 🇦🇹 i Włochy 🇮🇹 dając Esther po 5 maksymalnych punktów. Tylko Finlandia 🇫🇮, Jugosławia, Holandia 🇳🇱 i Francja 🇫🇷 nie dały punktów, a Norwegia 🇳🇴 przyznała jeden. Szwajcarskie jury 5 punktów dało Włochom 🇮🇹, 4 Francji 🇫🇷, 3 zwycięskiej Danii 🇩🇰, 2 Luksemburgowi 🇱🇺 i 1 Monako 🇲🇨. Punkty prezentował Alexandre Burger, a konkurs komentowali Theodor Haller, Georges Hardy oraz Renato Tagliani. Oczywiście zwycięstwo smakowałoby lepiej, ale 2. miejsce to i tak ogromny sukces i powtórka rezultatu z 1958 osiągniętego przez Lys Assię. Ostatni raz Szwajcaria zajmie 2. miejsce w 1986 roku. Aż do 1982 nie wróci już do czołowej trójki. Po udziale w Eurowizji Esther zaczęła koncertować z mężem, a także udzielała się aktorsko. W 1965 roku małżeństwo Ofarim odbyło wielką trasę koncertową po 32 miastach w Niemczech 🇩🇪, a w 1966 wygrali Grand Prix du Disque Akademii Charlesa Crosa 🇫🇷 oraz otrzymali Nagrodę Edisona (uznawanego za „Oskara” w europejskim przemyśle muzycznym) w Amsterdamie 🇳🇱. Esther miała też okazję występować w Stanach Zjednoczonych 🇺🇸. W 1967 duet wylansował przebój „Morning of my life” napisany przez formację Bee Gees, a rok później hit „Cinderella Rockefella”, który szturmem zdobył listy przebojów w Anglii. Niestety, po światowym tournee Ofarimowie rozpoczęli separację i ostatecznie rozwiedli się w 1970 roku. Esther kontynuowała karierę wokalną jako solistka, a Abi został producentem muzycznym.

Wielka gwiazda nadal błyszczy

W latach 70. Esther wraz ze swoim 18-letnim partnerem przeprowadziła się do Nowego Jorku 🇺🇸, gdzie urodziła syna, który też jest teraz muzykiem. W kolejnej dekadzie nadal koncertowała, występowała też często w Izraelu 🇮🇱, gdzie ją ceniono chociaż często z przekąsem komentowano fakt, że wyjechała do Niemiec 🇩🇪. Po 15-letniej przerwie od muzyki Esther w 1998 wystąpiła w Hamburgu, a od 2003 znów aktywnie koncertowała – bilety na jej show szybko się wyprzedawały. Śpiewała głównie utwory hebrajskie, żydowskie pieśni ludowe i amerykańskie evergreeny. Do tej pory jest aktywna muzycznie. Ma aktualnie 79 lat. Jako solistka wydała 15 płyt, a wraz z byłym mężem dodatkowych 11. Wystąpiła też w siedmiu filmach.

Źródło: Wikipedia, National Finals Database, Diggiloo Thrush, fot.: Eurovision.tv

%d blogerów lubi to: